Coidar sen desarraigar, garantir a visibilidade e combater a discriminación foron algunhas das ideas centrais da xornada sobre novos modelos de envellecemento e atención residencial.
A Fundación 26 de Decembro organizou en A Coruña a xornada «Desafíos e novos modelos de envellecemento e centros residenciais», un espazo de diálogo e reflexión sobre os retos que plantea o actual cambio demográfico e a necesidade de avanzar cara modelos de atención que garanticen a calidade de vida, a autonomía e a dignidade das persoas maiores.
A mesa reuniu a Juanjo Argüello Aira, presidente da Fundación 26 de Decembro; Alberto Lacasta Huelín, director xeral de Políticas Públicas LGTBI+ da Generalitat de Catalunya; Pablo Rivera Capón, deputado provincial e responsable da área de Benestar da Deputación de Lugo; e Víctor González Meizoso, director da Residencia de Maiores de Iñás, en Oleiros. Desde os seus diferentes ámbitos de responsabilidade, as súas achegas permitiron abordar o envellecemento e a atención residencial desde unha perspectiva que vai máis alá dos coidados asistenciais.
Unha das cuestións destacadas foi a importancia de manter o vínculo das persoas maiores co seu entorno e as súas raíces. Pablo Rivera incidiu na necesidade de preservar o arraigo, recordando que coidar non debe significar afastar ás persoas do seu territorio, das súas relacións ou da súa historia de vida. Porque coidar tamén é acompañar, manter os vínculos e favorecer que cada persoa poida seguir formando parte da súa comunidade.
Pola súa banda, Víctor González puxo o foco na formación das profesionais dos centros residenciais en diversidade sexual e de xénero. Avanzar cara unha atención inclusiva require ferramentas e coñecementos que permitan prestar coidados libres de prexuízos, evitando dar por sentadas as identidades, orientacións ou traxectorias vitais das persoas residentes. Como resume unha das ideas planteadas na mesa, formar ás profesionais é aprender a coidar sen armarios, sen prexuízos e sen suposicións.
A visibilidade das persoas maiores LGTBI+ foi outro dos eixos do encontro. Alberto Lacasta destacou a súa relevancia como unha cuestión vinculada á memoria e á xustiza. Reconocer as experiencias e traxectorias vitais do colectivo contribúe a reparar o esquecemento histórico e a garantir que as persoas maiores LGTBI+ poidan vivir esta etapa sen ter que ocultar quen son. Visibilidade é memoria; memoria é xustiza.
Finalmente, Juanjo Argüello abordou a necesidade de combater conxuntamente o idadeísmo e a LGTBIfobia, dúas formas de discriminación que poden cruzarse e agravar as situacións de vulnerabilidade das persoas maiores LGTBI+. Fronte a unha sociedade que pode transmitirlles que xa son demasiado maiores ou que deben agochar a súa identidade, reivindicou a necesidade de garantir o respecto, a igualdade e o pleno exercicio dos seus dereitos.
As reflexións compartidas durante a xornada apuntan a un reto común: construir modelos de envellecemento e atención residencial centrados nas persoas, que respecten a súa autonomía, preserven os seus vínculos e recoñezan a diversidade das súas experiencias vitais.
Desde a Fundación 26 de Decembro defendemos que non basta con engadir anos á vida; é necesario garantir que eses anos se vivan con dignidade, liberdade e respecto. Porque unha atención de calidade debe coidar ás persoas sen afastalas das súas raíces, sen borrar a súa memoria e sen obrigalas a renunciar a quen son.